Dobry klimat w Sokołowie Podlaskim

Sokołów Podlaski rozpoczął proces pozyskiwania dofinansowania przeznaczonego na opracowanie Miejskiego planu adaptacji do zmian klimatu (zwykle stosuje się skrót MPA). Jest to dokument opisujący lokalne zagrożenia klimatyczne, wskazujący, w jakim stopniu możemy być zagrożeni np. falami upałów, suszą hydrologiczną, intensywnymi deszczami, podtopieniami, powodziami błyskawicznymi, oblodzeniami i innymi zjawiskami, które wpływają na zdrowie i jakość życia sokołowian. Aby określić stopień zagrożenia nagłymi zjawiskami pogodowymi, wyciągnąć wnioski i opisać w jaki sposób można do nich przygotować miasto, konieczna jest diagnoza obecnej sytuacji, czyli:

1. przeprowadzenie analizy zjawisk hydrologicznych i klimatycznych na terenie Sokołowa Podlaskiego z uwzględnieniem uwarunkowań wynikających z położenia geograficznego,
2. opracowanie scenariuszy zmian klimatu,
3. ocena wrażliwości infrastruktury miejskiej i sektorów funkcjonowania miasta np. zarządzania odpadami, zielenią publiczną, ochroną zdrowia, gospodarką przestrzenną, perspektywiczna ocena stopnia termomodernizacji obiektów publicznych i prywatnych, przyjrzenie się normom jakości powietrza lub też różnorodności biologicznej.

Po opisaniu zagrożeń klimatycznych oraz wyszczególnieniu obszarów aktywności miasta wraz z analizą ich podatności na zmiany klimatu, do dokumentu MPA zostaną wprowadzone:

1. koncepcja zazieleniania miasta, czyli strategia wyboru rodzajów zieleni, gatunków przystosowanych do gleb miasta, intensywności nasadzeń, ich właściwego umiejscowienia np. po to, aby rośliny zagospodarowały wody opadowe (biofiltracja), wskazań odnośnie sadzenia bylin, drzew i krzewów na nowych inwestycjach (w tym deweloperskich);
2. gospodarka wodami opadowymi i roztopowymi, pod czym rozumiemy:
   1. zbieranie, oczyszczanie i wykorzystywanie deszczówki, zarządzanie jej odpływem do środowiska, np. przez retencję, minimalizującą negatywne skutki zabudowy;
   2. kompleksowy program wykorzystywania wód deszczowych do podlewania ogrodów, ogródków, skwerów.
   3. zasady podejmowania decyzji o budowie systemów kanalizacji deszczowej, zamkniętych lub otwartych, które są zdecydowanie lepsze dla miasta, ponieważ wzmacniają zieleń;
   4. magazynowanie nadmiaru wód (np. po obfitych deszczach) w systemie niecek infiltracyjnych, w zbiornikach retencyjnych (wielu mniejszych lub w jednym dużym).

Spójność z dokumentami planistycznymi miasta

Każde miasto posiada strategię rozwoju, plan zagospodarowania przestrzennego i prowadzi określoną politykę przestrzenną.

• Raporty o stanie Miasta Sokołów Podlaski można przejrzeć pod tym linkiem: http://bip.sokolowpodl.pl/m,1242,raport-o-stanie-miasta.html
• Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Sokołów Podlaski znajdą Państwo tu: http://bip.sokolowpodl.pl/a,22155,projekt-studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-miasta-sokolow-podlaski.html

Miejski plan adaptacji do zmian klimatu będzie spójny z najważniejszymi dokumentami planistycznymi naszej gminy.

Zintegruje planowanie przestrzenne, gospodarkę wodną, zieloną infrastrukturę i zarządzanie kryzysowe. Będzie zawierał wykaz działań przystosowujących miasto do zmian klimatu wraz z listą podmiotów i organów odpowiedzialnych za wdrożenie działań adaptacyjnych. Dzięki temu samorząd oraz mieszkańcy nie będą działali po omacku i na wyczucie, a byłoby tak, gdyby np. po obfitych opadach deszczu, skutkujących niewielkimi zalaniami, nagle pod wpływem impulsu rozpocząć budowę zamkniętej kanalizacji deszczowej na południu miasta lub w rejonie Cukrowni. Kanalizacja doskonale odwodni teren, obniżając poziom wód gruntowych, przy okazji doprowadzając do uschnięcia okolicznych młodych krzewów lub drzew. Następnie okaże się, że wystarczyło zamienić betonowy parking w przepuszczalny dla opadów i wprowadzić kilka ładnych niecek biofiltrujących nadmiar wód opadowych. Byłoby taniej, lepiej, zdrowiej… Czy rozwiązano problem? Niekoniecznie, ponieważ woda może znaleźć nowe miejsce gromadzenia się.

18 361 mieszkańców ma wpływ na klimat w naszym mieście

Inwestycje poprawiające jakość życia w naszym mieście to kosztowne przedsięwzięcia. Sokołów Podlaski zamieszkuje 18 361 mieszkańców (stan na 01.01.2024). Każdy z nich korzysta z jakiejś przestrzeni – z domu, garażu, warsztatu, miejsca pracy, sklepów. Wszystkie te miejsca są zwykle przystosowane do wygody użytkowników, a więc pojawia się betonowy chodnik, są drogi, dojazdy, place, pomieszczenia są ogrzewane, poziom termomodernizacji czyli ograniczania strat ciepła bywa bardzo zróżnicowany. Wiele domów wciąż korzysta z pieców na węgiel.

Skupienie w jednym miejscu kilkunastu tysięcy ludzi wpływa na zagospodarowanie wód opadowych, latem pojawia się wyspa ciepła (beton magazynuje ciepło, które później oddaje miastu). Różnica temperatury powietrza w mieście i na terenach poza nim może wynosić od 2 do nawet 10°C. Zjawisko to jest najbardziej odczuwalne w nocy. Do tego dochodzi niższa miesięczna i roczna suma opadów, susza hydrologiczna, nagłe wiatry i burze oraz ich skutki w gęstej zabudowie.

Efektów tych wszystkich elementów nie da się złagodzić tak po prostu nasadzeniami drzew w wolnych przestrzeniach miejskich. Niezbędne są perspektywiczne inwestycje, wzmocnione mniejszymi przedsięwzięciami podejmowanymi przez władze miejskie, oraz przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, biznes, czy przez indywidualnych mieszkańców. Sokołów Podlaski to nie tylko urzędy, urzędnicy i przedsiębiorcy, to również zwykli mieszkańcy. Wspólnie tworzymy Miasto – z jego ulicami, parkami i zabudową. Przestrzeń zajmowana przez każdego z nas może zostać przystosowana do nagłych zmian pogody, może więc być neutralna, pozytywna lub negatywna wobec tych zjawisk.

Planowanie to przyszłość

MPA przypomina przewodnik do poruszania się po Sokołowie Podlaskim jako mieście przyszłości: zielonym, wyciszonym, z ograniczoną emisją szkodliwych pyłów, oferującym liczne przestrzenie do rekreacji i wypoczynku, z nowoczesną infrastrukturą.

Planujemy realizację łąk kwietnych, modernizację skwerów, poprawę przepuszczalności terenów utwardzonych, chcemy tworzyć parki kieszonkowe (bliższe ludziom, bardziej dostępne). Potrzebujemy więcej placów zabaw. Samochody wcale nie potrzebują rozgrzanej kostki czy asfaltu, całkiem dobrze poradzą sobie na lżejszej i nie nagrzanej nawierzchni. W pobliżu deweloper zaplanował nowe osiedle? Może uda się wykorzystać rowy biofiltracyjne, stworzyć niewielkie mokradła, które oczyszczą i zatrzymają wody opadowe. Mieszkańcy zyskają odporność na choroby układu oddechowego oraz teren do spacerów z psami.

Tego typu przedsięwzięcia powinny zostać kompleksowo zaplanowane, bo z efektem niepotrzebnie zabetonowanego miasta pozostaniemy na minimum kilkanaście lat.

W MPA chodzi właśnie o właściwe zaplanowanie przedsięwzięć, dzięki którym łatwiej zniesiemy nagłe zmiany pogody i nie pozostawimy dzieciom naszego miasta, jako uszczelnionego problemu w którym zieleń, rekreacja i spokojne życie będą dostępne tylko dla wybrańców. Chodzi o to, aby przyszłe pokolenia nie obawiały się skutków silnej ulewy (tzw. oberwania chmury), aby znały radość odpoczynku pod bujnym jesionem lub lipą (a nie pod tanim parasolem), mieszkały w nowoczesnych efektywnych energetycznie osiedlach i nie wydawały jednej trzeciej pensji na ogrzanie domu.

Pamiętajmy też, że nasze miasto płaci za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych! I nie są to niewielkie kwoty. Jeśli więc woda z basenu lub deszczówka z osiedla mieszkaniowego zostaną zretencjonowane, wykorzystane do podlewania zieleni, czy też do mycia ulic, to mniej zapłacimy Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie. W budżecie zostanie kilkanaście a może kilkadziesiąt tysięcy złotych, które trafią przykładowo do szkół na stypendia dla zdolnych uczniów.

Strategia przy MPA

Miejski plan adaptacji do zmian klimatu jest dokumentem strategicznym wskazującym działania najskuteczniej przygotowujące miasto. Uwzględni więc:

1. działania techniczne, czyli realizację inwestycji o charakterze adaptacyjnym w zakresie infrastruktury miejskiej;
2. działania organizacyjne: zmiany w zarządzaniu instytucjami, przestrzenią i służbami odpowiedzialnymi za funkcjonowanie różnych elementów miasta oraz zmiany w zachowaniach mieszkańców;
3. działania informacyjno-edukacyjne, czyli propagowanie wiedzy o zmianach klimatu i dobrych praktykach w tym zakresie.

Dokument będzie zawierał katalog przedsięwzięć i zadań, które mają charakter priorytetowy i powinny być przeprowadzone w pierwszej kolejności (wraz z okresem wdrażania i szacunkowymi kosztami).

Po co to wszystko?

• Dla naszego bezpieczeństwa i ograniczenie ryzyka strat materialnych.
• Aby skutecznie starać się o dofinansowania unijne szczególnie te dotyczące terenów zielonych, rekreacyjnych, instytucji kultury, edukacji, również w zakresie budowy nowych obiektów.
• Aby nasze miasto było miejscem, które lubimy i w którym dobrze się czujemy.
• Dla wzmocnienia atutów Sokołowa Podlaskiego (Tak, tak! Możemy się podobać przyjezdnym!), wykorzystania szansy rozwoju i … po prostu dla lepszej jakości życia. Żebyśmy byli spokojni, szczęśliwsi i bezpieczni.

Co mogę zrobić, aby wiedzieć więcej o MPA i zmianach klimatu?

Zapraszamy Państwa na spotkanie otwarte z mieszkańcami miasta w formie dwóch wykładów specjalistów (hydrolog oraz klimatolog) oraz warsztatów. Dowiecie się więcej o zasobach wodnych którymi możemy dysponować (lub też uważać na nie, bo się szybko wyczerpują), w jaki sposób położenie miasta wpływa na gospodarkę wodną, czy grożą nam powodzie, jak realnie w ciągu ostatnich lat zmieniły się dane klimatyczne w naszym regionie. Nie gdzieś w Afryce, nie w Arktyce, ale u nas w Sokołowie Podlaskim. Nie ogólnie i o wszystkim, ale konkretnie o naszym mieście.

Wykłady i warsztaty odbędą się w środę 10.12.2025 r. o godz. 17.00 w budynku Urzędu Miasta w Sali konferencyjnej Urzędu Miasta.

Serdecznie zapraszamy do udziału w obu formach konsultacji umożliwiających pozyskanie nowej wiedzy o klimacie w Sokołowie Podlaskim.